Αφηγήσεις από το παρελθόν

bloggerT.A.F. 27.4.2016
τεχνολογία-επιστήμη

tags: blogging

Ο Όμιλος Μελέτης Ιστορίας και Κοινωνίας (ΟΜΙΚ) έχει στόχο την προαγωγή της προοδευτικής επιστημονικής μελέτης της ιστορίας και άλλων κοινωνικών επιστημών

Ο Ομιλος Μελέτης Ιστορίας και Κοινωνίας (ΟΜΙΚ) κλείνει φέτος 10 χρόνια δραστηριότητας. Πρόκειται για ένα επιστημονικό σωματείο που συστάθηκε το 2006 με καταστατικούς στόχους την προαγωγή της προοδευτικής επιστημονικής μελέτης της ιστορίας και των άλλων κοινωνικών επιστημών με ταυτόχρονη ενεργή προσπάθεια για επικοινωνία της επιστημονικής γνώσης και μεθοδολογίας.

Οι δραστηριότητες του ΟΜΙΚ είναι δημόσιες και δωρεάν. Συνήθως περιλαμβάνουν ομιλίες, προβολές, επισκέψεις σε ιστορικούς χώρους και ανοιχτές συζητήσεις. Κατά κύριο λόγο, οι δραστηριότητές μας αφορούν το παρελθόν, την ιστορία ή την αρχαιολογία, αλλά συστηματικά γίνεται η προσπάθεια να υπάρχει σχέση με ζητήματα της επικαιρότητας είτε άμεσα είτε έμμεσα, μέσω σημείων αναφοράς και σύνδεσης.

Ενδεικτικά τρεις από τις δραστηριότητες του ομίλου κατέληξαν σε έντυπους τόμους. Η αρχική συγγραφική απόπειρα ήταν η πρώτη δημόσια συλλογική τοποθέτηση που έγινε από Ελληνες ιστορικούς για την εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008. Πρόκειται για μία από τις λίγες φορές που Ελληνες ιστορικοί συναντήθηκαν με μη ειδικό κοινό, συζητώντας από κοινού πάνω σε ένα σύγχρονο ζήτημα.

Παράλληλα, η έντονη δραστηριότητα της ομάδας φύλου που συγκροτήθηκε στους κόλπους του ομίλου δημιούργησε ένα κοινό που συστηματικά εργαζόταν πάνω στην ιστορία και την ανθρωπολογία των φύλων, των έμφυλων σχέσεων, της συγκρότησης ταυτοτήτων, της σεξουαλικότητας, τις αναπαραστάσεις, τους λόγους και τους μηχανισμούς και την προβληματική γύρω από αυτά τα ζητήματα. Το 2013 ολοκληρώθηκε το δεύτερο συγγραφικό εγχείρημα του ομίλου σε έναν τόμο με τίτλο, «(Αντι)μιλώντας στις βεβαιότητες: Φύλα, αναπαραστάσεις, υποκειμενικότητες».

Την ίδια περίοδο, καθώς τα αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης έθεταν και θέτουν σε αμφισβήτηση τις εργασιακές σχέσεις, οργανώθηκε μια ομάδα εργασίας σχετικά με την ιστορία της μισθωτής εργασίας και του κινήματος στην Ελλάδα που κατέληξε σε ένα ανοιχτό συνέδριο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο τον Μάιο του 2012, όπου ιστορικοί, εργαζόμενοι και συνδικαλιστές συζήτησαν το ζήτημα και διερεύνησαν μέσα από τις εργασίες τους μαρξιστικές οπτικές στην εποχή μας.

Η τελευταία μεγάλη, αναπάντεχη δραστηριότητα του ομίλου είχε σχέση με την τρολιά, αλλά την ιστορική τρολιά. Οι ερευνητές πολλές φορές συναντούν τεκμήρια, γεγονότα, συμπτώσεις που έχουν χιούμορ και αρκετές φορές είναι αντιφατικές μεταξύ τους ή με την κυρίαρχη αφήγηση για το παρελθόν. Μερικές τέτοιες ιστορίες έφερε στο φως αυτή η δραστηριότητα που κατέληξε σε έναν τόμο με τίτλο, «Αναπάντεχες αφηγήσεις του παρελθόντος: Από τον Ροβεσπιέρο έως τον Ράιχενμπαχ είναι, καμιά φορά, ένα γαϊδούρι δρόμος».

Τι συνδέει όμως όλα τα παραπάνω με τη στοχοθεσία του ομίλου; Είναι σαφές και από την ευρύτερη στάση, αλλά και από τη δραστηριότητά του, ότι έχει μια ευρεία, καλώς νοούμενη, πολιτική τοποθέτηση. Αυτή ίσως μπορεί να συνοψιστεί στο ότι προσπαθεί αφενός να βοηθήσει να γίνει συνείδηση η ιστορικότητα που έχουν τα υποκείμενα και η δράση τους στην κοινωνία και αφετέρου να γίνει κατανοητός ο τρόπος που η συγχρονία διαμορφώνει με ιστορικούς όρους το μέλλον, πολλές φορές χρησιμοποιώντας λόγους για το παρελθόν. Πέρα από τον «ιστορικό του μέλλοντος», που ακούμε να τον επικαλούνται συχνά, υπάρχει ο σύγχρονος κοινωνικός επιστήμονας ή ο επιστήμονας του ανθρώπου που βρίσκεται σε θέση να βοηθήσει να κατανοήσουμε ή να αντιμετωπίσουμε με άλλη ματιά πολλά από τα προβλήματα που μας απασχολούν καθημερινά. Ενα ακόμα πράγμα που δίνει ώθηση στη συνέχιση των δραστηριοτήτων του ομίλου είναι η βαθιά πεποίθηση πως η επιστήμη δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ειδικούς στα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια, αλλά έρχεται ως ανάγκη της κοινωνίας και τα αποτελέσματά της είναι αναγκαίο να επιστρέφουν σε αυτή.

Είναι προφανές το ενδιαφέρον του κόσμου για τη μελέτη του παρελθόντος ή του παρόντος με ιστορικούς όρους. Βιβλία, εκθέσεις, ταινίες, ντοκιμαντέρ, ιστορικά μυθιστορήματα, αφιερώματα στον τύπο, ιστοσελίδες, σελίδες στα κοινωνικά δίκτυα αυξάνονται συνεχώς, τονίζοντας την ανάγκη για αυτογνωσία και διάσωση. Εδώ βρίσκεται ένα ακόμα σημείο αιχμής. Η ιδεολογική-εργαλειακή χρήση του παρελθόντος και εν γένει της ιστορίας, καθώς και η ταυτόχρονη άνοδος του ακροδεξιού, πολλές φορές φασιστικού, λόγου, από την υπόθεση της Κωνσταντίνας Κούνεβα έως τον τύμβο της Αμφίπολης, δημιουργεί την υποχρέωση στους ερευνητές και στις ερευνήτριες να αρθρώνουν δημόσιο λόγο και να έχουν δημόσια παρέμβαση σε μια διαδικασία αλληλεπίδρασης και συνδιαμόρφωσης των όρων της επικοινωνίας τους με το μη ειδικό κοινό.

Ισως πρέπει να αναφερθεί πως ο ΟΜΙΚ είναι αυτοχρηματοδοτούμενος, δηλαδή οι μόνοι του οικονομικοί πόροι είναι οι συνδρομές και η εθελοντική εργασία των μελών και των φίλων του, και τα λίγα έσοδα από εκδόσεις βιβλίων. Ολα τα παραπάνω δημιουργούν τις αναπτυξιακές προοπτικές τέτοιων δράσεων, όχι μόνο από τον όμιλο, αλλά και από ακαδημαϊκές και εξωακαδημαϊκές ομάδες, συλλογικότητες πολιτών και ενεργές ομάδες με εξειδικευμένα ενδιαφέροντα. Σε αυτή τη φάση, ο όμιλος, επεξεργάζεται ένα σχέδιο δραστηριοτήτων με αφορμή τα δεκάχρονα γενέθλια του, το οποίο θα ανακοινωθεί σύντομα.

Χρήστος Χρυσανθόπουλος

Πηγή (Metropolispress)

tags: blogging