Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Βαβέλ: συνέντευξη στον Αλέξη Φιδετζή

bloggermetamatic:taf 1.5.2015
τέχνες-πολιτισμός

Στις 23 Απριλίου εγκαινιάστηκε στο metamatic:taf η έκθεση Babel Fragments: Revisited σε επιμέλεια του εικαστικού Αλέξη Φιδετζή. Η έκθεση αποτελεί την εξέλιξη ενός αρχειακού εγχειρήματος που ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Φιδετζή και έχει ως αφετηρία τον βιβλικό μύθο της Βαβέλ. Λίγο πριν τα εγκαίνια της έκθεσης είχαμε την ευκαιρία να κουβεντιάσουμε με τον επιμελητή περισσότερες πτυχές του ερευνητικού του project.

- Ας ξεκινήσουμε από τον τίτλο, αναφερόμενοι τόσο στο διπλό project, όσο και στον τίτλο της έκθεσης που παρουσιάζεις στο metamatic:taf. Πώς η αλληγορική ιστορία του Πύργου της Βαβέλ γίνεται η αφετηρία για το εγχείρημά σου και γιατί επέλεξες την προσθήκη “revisited" στον τίτλο της έκθεσης;

Τα τελευταία χρόνια η δουλειά μου ως εικαστικού πραγματεύεται δομικές συνιστώσες του έθνους κράτους, σε μια προσπάθεια να εκθέσει τα όποια επιχειρήματα εθνικής και εθνικιστικής ρητορικής.

Αναζητώντας τις συνιστώσες αυτές είχα ασχοληθεί εκτενώς με αρχαίους μύθους, και τον τρόπο με τον οποίο τους οικειοποιούνται οι σύγχρονες κοινωνίες.

Η ιστορία του Πύργου της Βαβέλ είναι μια ιστορία διαχωρισμού.

Σε μια περίοδο άγνοιας, ο μύθος εφευρέθηκε σε μια προσπάθεια εκλογίκευσης της πολυπολιτισμικότητας του γνωστού κόσμου, και να συγκροτήσει κλειστές κοινωνίες μέσα από τον φόβο προς τα Θεία και τον Άλλο, τον ξένο. Αποφάσισα να προσεγγίσω τον μύθο της Βαβέλ, καθώς θα μπορούσα να τον παραλληλίσω με συνθήκες εθνικών διαχωρισμών.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα κοινοβούλια των εθνικών κρατών, κτήρια που λειτουργούν σαν εθνικά σύμβολα, μπορούν να ειδωθούν ως αποθεωμένα θραύσματα του Πύργου. Αναζητώντας τις φόρμες με τις οποίες τα ιδρύματα αυτά παρουσιάζονται στο δημόσιο χώρο, συνέταξα ένα αρχείο με αρχιτεκτονικά στοιχεία και φωτογραφίες των 184 κοινοβουλευτικών κτηρίων, που αποτελούν μέλη του ΟΗΕ και της Διεθνούς Ένωσης Κοινοβουλίων.

Η έννοια του Revisited προκύπτει από το γεγονός ότι ενώ το αρχείο των κοινοβουλίων είναι ένα ολοκληρωμένο έργο, οι 21 συμμετέχοντες στην έκθεση το προσεγγίζουν με γυμνό μάτι, ακολουθώντας και παρουσιάζοντας μια τελείως προσωπική ανάγνωση.

-Το the Tower of Babel project αποτελεί στην ουσία ένα αρχειακό έργο, ένα ανοιχτό, συμμετοχικό εγχείρημα. Πώς αντιλαμβάνεσαι ως καλλιτέχνης το ρόλο του αρχείου στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διαδικασίας εκδημοκρατισμού της τέχνης;

Η χρήση του αρχείου από καλλιτέχνες έχει προεκτάσεις όχι μόνο στον εκδημοκρατισμό της τέχνης, καθώς θα μπορούσε ιδανικά να παίξει ρόλο και στον εκδημοκρατισμό του συνόλου της κοινωνίας. Μέσω των τεχνών, αρχειακές πρακτικές έρευνας βγαίνουν από ένα στενότερο ακαδημαϊκό κύκλο, και έρχονται αντιμέτωπες με ένα ευρύτερο κοινό. Έχω την αίσθηση ότι η τριβή της κοινωνίας με την έρευνα προάγει την κριτική σκέψη, και ως εκ τούτου, βελτιώνει την δημοκρατία.

- Πώς αντιλαμβάνεσαι τον χώρο του Διαδικτύου σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο;

Πολύ μεγάλο θέμα… Το ίντερνετ λειτουργεί ως Ετεροτοπία: Φέρει μεσα του την υπόσχεση της ουτοπίας, καθώς μπορεί να ειδωθεί ως η πλατφόρμα στην οποία μπορεί να χτιστεί ο Πύργος της Βαβέλ. Υπόσχεται μια αποκέντρωση η οποία είναι εμφανής σε πρωτοβουλίες άμεσης δημοκρατίας, πράγμα ιδιαίτερα θετικό. Ωστόσο, εκεί είναι το σημείο που η Ετεροτοπία αυτή μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Εάν στην καθημερινότητα μας αισθανόμαστε ότι ως κοινωνία έχουμε πλήρη πρόσβαση σε γνώση, ψυχαγωγία, πληροφορία, επικοινωνία, ότι αγγίξαμε δηλαδή την ουτοπία, μπορούμε πολύ εύκολα να αγνοήσουμε ορισμένους θεσμικούς πολιτικο-οικονομικους περιορισμούς οι οποίοι καθιστούν το διαδίκτυο μια πλατφόρμα με τους δικούς της ορούς και κανόνες. Σε αυτούς τους κανόνες μπορεί να ενταχθεί τόσο ο περιορισμός πρόσβασης που επιβάλεται από διάφορα καθεστώτα ανά τον κόσμο, όσο και η “επιμέλεια” πρόσβασης που επιβάλουν οι μηχανές αναζήτησης. Πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε πλήρη συνείδηση αυτού του γεγονότος.

- Ποιες προκλήσεις συνάντησες κατά τη διάρκεια της έρευνάς σου και πώς διαχειρίστηκες τα ευρήματά σου μέχρι την τελική μορφή του έργου;

Η έρευνα ήταν εξ αρχής ιντερνετική, καθώς κομμάτι του εγχειρήματος ήταν να δω τον τρόπο με τον οποίο τα θραύσματα του πύργου, τα κοινοβούλια, παρουσίαζαν τον εαυτό τους στον δημόσιο διαδικτυακό χώρο. Εκτός από το ότι είναι αρκετά δύσκολο να βρεις αντικειμενικές πήγες στο ίντερνετ, δημιουργήθηκε ένα ζήτημα που τελικά εξελίχθηκε σε ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας, όταν διαπίστωσα ότι σε πολλά κράτη, οι επίσημοι θεσμοί έχουν από μικρή έως μηδενική διαδικτυακή παρουσία. Οι πιο ενδιαφέρουσες δυσκολίες προέκυψαν όταν επικοινώνησα και με τα 184 κοινοβούλια ξεχωριστά. Αν και η ανταπόκριση ήταν περιορισμένη (περίπου 20%), πολλές απαντήσεις είχαν μεγάλο ενδιαφέρον. Για παράδειγμα, η Χιλή μου έστειλε πληροφορίες στο Ισπανικά, ενώ, το κτήριο του κοινοβουλίου του Βιετνάμ που παρουσιάζεται σε όλες τις επίσημες πήγες, έχει κατεδαφιστεί από το 2008! Για την τελική μορφή, είμαι ευγνώμων στην επιμελητική ομάδα των Deuxpiece που ανέλαβε το γραφιστικό και οικονομικό κομμάτι της έκδοσης του αρχείου.

tags: blogging / πρόσωπα