Η άγνωστη βιομηχανία της πόλης

bloggerT.A.F. 6.7.2015
practiscope

tags: blogging / design

Περιπλανηθείτε μαζί μας στον μαγικό κόσμο της δημιουργικής βιομηχανίας

Κώστας Τσαούσης

Και όμως η Αθήνα έχει τη δική της «βιομηχανία», μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή «βιομηχανία», εντελώς μεταβιομηχανική, αρκετά δυναμική και κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις απόλυτα προσοδοφόρα για την τοπική οικονομία και αγορά. Αλλά, ποια είναι αυτή η άγνωστη… «βιομηχανία»; Το κακό είναι ότι δεν έχει ένα και μόνο όνομα. Το καλό είναι ακριβώς αυτό, καθώς ο πληθυντικός αριθμός των ονομάτων και των ορισμών της αποδεικνύει πέραν όλων των άλλων τη δύναμή της μέσα από την ευρύτητα των δραστηριοτήτων της και των πολλαπλών επιλογών που επιτρέπουν στον τελικό χρήστη τα συνδυαστικά πακέτα των προϊόντων και των υπηρεσιών της.

Με λίγα λόγια, πρόκειται για τη «βιομηχανία» που ξεκινά από τα κάθε λογής «τσολιαδάκια» του 21ου αιώνα, περνάει μέσα από τα υψηλής προστιθέμενης αξίας επώνυμα προϊόντα της ελληνικής γης και καταλήγει στις πιο ευφάνταστες εφαρμογές της ψηφιακής τεχνολογίας για την καθημερινότητα των πολιτών. Και όλα αυτά στο έδαφος μιας urban culture αντίληψης για την πόλη και τη ζωή σε αυτή.

Αλλά, ας μείνουμε για λίγο στο πεδίο των ορισμών. Αλλωστε, οι ορισμοί στην εποχή μας έχουν τη δική τους σημασία και καταδεικνύουν το μέγεθος των αξιών που κρύβονται πίσω από τους ορισμούς.

Στο site της ομάδας Creativity Platform, ένα μη κερδοσκοπικό συλλογικό σχήμα που επιθυμεί να αποτελέσει μια διεπιστημονική πλατφόρμα ανταλλαγής ιδεών, δράσης, έρευνας και εφαρμογών γύρω από τα θέματα του «δημιουργικού κεφαλαίου» και της «δημιουργικής οικονομίας» στην πόλη της Θεσσαλονίκης και του ελληνικού χώρου γενικότερα, διαβάζουμε τα εξής: «Η “δημιουργική βιομηχανία” (creative industry) καταγράφεται ως μια ιδιαίτερα δυναμική και αναπτυσσόμενη συνιστώσα της οικονομίας των πόλεων και των χωρών και ως τέτοια, βρίσκεται, τα τελευταία χρόνια, στο επίκεντρο των διεθνών και των ευρωπαϊκών στρατηγικών ανάπτυξης. Η αποκαλούμενη “δημιουργική βιομηχανία” -παρά το γεγονός ότι ο όρος “βιομηχανία” χρησιμοποιείται εδώ καταχρηστικά- αναφέρεται σε μια παραγωγική διαδικασία έντασης γνώσης και ταλέντου που “έχει τις ρίζες της στην ατομική δημιουργικότητα, τις ικανότητες και το ταλέντο και παρουσιάζει σημαντική δυναμική για ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας μέσα από την παραγωγή και εκμετάλλευση πνευματικής εργασίας” (ορισμός που δόθηκε από το UK Government Department for Culture, Media and Sport-DCMS το 2001 και είναι σήμερα ευρύτερα αποδεκτός).Επίσης διαχωρίζεται ο όρος “πολιτιστική βιομηχανία”, ως υποκατηγορία της “δημιουργικής βιομηχανίας” η οποία ορίζεται από την UNESCO ως “η βιομηχανία που συνδυάζει τη δημιουργία, την παραγωγή και την εμπορευματοποίηση άυλης εργασίας, πολιτιστικής φύσης, το αντικείμενο της οποίας συνήθως προστατεύεται από κανόνες πνευματικών δικαιωμάτων και μπορεί να πάρει τη μορφή αγαθού ή υπηρεσίας’».

Ας πάμε λίγα βήματα παρακάτω για να συναντήσουμε την μελέτης της Σοφίας Λαζαρέτου από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η μελέτη με τίτλο «Η έξυπνη οικονομία: “Πολιτιστικές” και “δημιουργικές” βιομηχανίες στην Ελλάδα. Μπορούν να αποτελέσουν προοπτική εξόδου από την κρίση;» εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2014. Στην περίληψη της μελέτης διαβάζουμε: «[…]Κατ” επέκταση, ως δημιουργικά ορίζονται τα επαγγέλματα που σχετίζονται με το σύνολο της πολιτιστικής και δημιουργικής βιομηχανίας όπως οι εικαστικές τέχνες (ζωγραφική, γλυπτική, φωτογραφία κλπ.), οι παραστατικές τέχνες (θέατρο, χορός, μουσική κλπ.), οι εφαρμοσμένες τέχνες (γραφιστική, product design, web design κλπ.), η αρχιτεκτονική, η λογοτεχνία, αλλά και ό,τι σχετίζεται με την αναπαραγωγή τους όπως εκδόσεις, περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαφήμιση κά.».

Από την ίδια μελέτη επιλέγουμε δύο μικρά, πολύ χρήσιμα αποσπάσματα:

α) «Πολλές πόλεις και περιοχές, διεθνώς, έχουν αξιοποιήσει το ανθρώπινο δημιουργικό τους κεφάλαιο επενδύοντας σε στρατηγικές και πολιτικές που προάγουν ισχυρές ταυτότητες στα διάφορα μεγάλα πεδία της δημιουργικής οικονομίας: μουσική, κινηματογράφος, λογοτεχνία, εφαρμοσμένες και καλές τέχνες. Στην Ελλάδα δεν έχει ανοίξει ένας ουσιαστικός διάλογος γύρω από την αξιοποίηση του σημαντικού αυτού κεφαλαίου που διαθέτουν οι πόλεις και οι περιοχές της και ως συνέπεια δεν έχουν ενεργοποιηθεί αντίστοιχες πολιτικές. Με την αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας και των εφαρμογών της, η επένδυση στον χώρο του πολιτισμού και της δημιουργίας δεν απαιτεί μεγάλα χρηματικά κεφάλαια. Απαιτεί όμως ευστροφία, φαντασία, δημιουργική αντίληψη, ποιότητα έκφρασης, εξωστρέφεια, δεξιοτεχνία, ικανοποιητικό βαθμό προσαρμοστικότητας στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, συνεχή εκπαίδευση και ενημέρωση. Η επάρκεια των προς επένδυση χρηματικών κεφαλαίων, το χαμηλό κόστος παραγωγής και η χαμηλή τιμή πώλησης δεν αποτελούν πλέον τους μόνους προσδιοριστικούς παράγοντες της επίδοσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας στο χώρο αυτό. Η μοναδικότητα και η επωνυμία, η δυνατότητα αποκόμισης προσωπικών εμπειριών και συγκινήσεων είναι εξίσου σημαντικοί προσδιοριστικοί παράγοντες της παραγωγικότητας και του συγκριτικού πλεονεκτήματος».

β) «Η σημασία της ανάπτυξης του νέου αυτού τομέα για την ελληνική οικονομία είναι πολύ μεγάλη. Η δομή της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας παρουσιάζει μια σειρά από ιδιαιτερότητες, όπως: (i) το μεσαίο έως πολύ μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων, (ii) ο υψηλός βαθμός έντασης εργασίας, (iii) η προσωπική ταυτότητα της δημιουργίας, (iv) η παραγωγική ή «δημιουργική» φαντασία, με την έννοια της ικανότητας επεξεργασίας νέων χρήσιμων εικόνων και εννοιών, (v) η ελευθεριότητα σκέψης και νόησης και η διάθεση κριτικής, (vi) η ευκολία προσαρμογής στο διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, (vii) η αισθητική και η ποιότητα έκφρασης, (viii) η έμφαση στην καινοτομία, (ix) η πλεονεκτική γεωγραφική θέση της χώρας και οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, (x) η μοναδικότητα της γλώσσας, (xi) το απόθεμα τεχνογνωσίας και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Αυτές οι ιδιαιτερότητες παρέχουν συγκριτικό πλεονέκτημα στις ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον αναδυόμενο τομέα του πολιτισμού και της δημιουργίας».

Η Αθήνα και δίπλα της ο Πειραιάς, αλλά και η ενδοχώρα της Αττικής διαθέτουν και έμψυχο δυναμικό με υψηλά ποιοτικά στάνταρ, απόθεμα ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς ανεκτίμητης αξίας, πληθώρα από δίκτυα και υποδομές πολιτισμού διεθνούς εμβέλειας, αλλά και μια σύγχρονη και δυναμική urban culture σκηνή.

Σε μία παλαιότερη σχετική έρευνα για το νέο κύμα του ελληνικού σουβενίρ που απευθύνεται στο ακροατήριο των εκατομμυρίων επισκεπτών της Αθήνας είχα ζητήσει την άποψη του Σέργιου Φωτιάδη από την ομάδα we design: «Το ενδιαφέρον μας να επαναπροσδιορίσουμε την έννοια του αναμνηστικού προϊόντος μάς οδήγησε στη δημιουργία της σειράς Greece Revisited, όπου αποτυπώνονται αναφορές σε στοιχεία από την Ιστορία, τη φύση, την παράδοση και την καθημερινότητα της Ελλάδας, με χιουμοριστική διάθεση σε καθημερινά χρηστικά αντικείμενα. Ο σχεδιασμός και η παραγωγή γίνονται από την αρχή και εξολοκλήρου στην Ελλάδα. Σαν ομάδα δίνουμε έμφαση στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων μας, προσφέροντας έτσι επιλογή στους πιο απαιτητικούς και ευαισθητοποιημένους τουρίστες, εγχώριους και μη. Στην Ελλάδα διανύουμε μια περίοδο όπου έχουμε συνειδητοποιήσει πλέον ότι μπορούμε και πρέπει να αλλάξουμε πολλά πράγματα. Γίνονται πολλές ενέργειες και προσπάθειες σε όλους τους τομείς και μέσα από τη δημιουργική σκέψη και τον συντονισμό πολλές από αυτές διαπρέπουν. Υπάρχει πολύς χώρος ακόμα για εξέλιξη, ενώ οι συλλογικές κινήσεις και οι συνεργασίες είναι απαραίτητες».

Ο Σέργιος Φωτιάδης είναι ένας από τους εκπροσώπους της νέας γενιάς αναμνηστικών. Τα τελευταία αποτελούν έναν κλάδο της «δημιουργικής βιομηχανίας» που μπορεί να αποτελέσει την αιχμή του δόρατος για την τοπική οικονομία της Αθήνας, αρκεί να εξασφαλισθούν όλες εκείνες οι απαραίτητες και αναγκαίες πλατφόρμες συνάντησης με τα εκατομμύρια των επισκεπτών του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Παρθενώνα αλλά και των σύγχρονων υποδομών και δικτύων πολιτισμού που διαθέτει η Αθήνα.

Σχεδιάζοντας το μέλλον

«Η δουλειά του τσολιά είναι επίπονη, απαιτητική, κουραστική. Πολύωρη ορθοστασία στο κρύο ή το λιοπύρι με κολάν και καραμπίνα. Βάλε τις παντόφλες σου και ξεκουράσου λέβεντη!». Μια προτροπή των δημιουργών που συνοδεύει το δημιούργημα τους που δεν είναι άλλο από το all time classic ελληνικό τσαρούχι που επανακάμπτει στις σημερινή εποχή ως εκδοχή παντόφλας.

Το Tsarouhi Revisited, όπως έχει την τιμή να ονομάζεται η παντόφλα από συνθετική τσόχα –σε τρία μεγέθη και στην τιμή των 20 ευρώ-, απαιτεί δίχως άλλο την ενεργό συμμετοχή του αγοραστή στην τελική διαμόρφωση της. Με λίγα λόγια είναι μια διαδικασία «do it yourself» έχοντας στη διάθεσή σου το βασικό υλικό, δηλαδή την τσόχα και σαφείς οδηγίες χρήσεως για το πώς θα γίνουν τα διπλώματα προκειμένου να πάρει σχήμα και μορφή το τσαρούχι – παντόφλα υπνοδωματίου. Το τελευταίο είναι μέρος μιας σειράς από χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα εμπνευσμένα από την Ελλάδα, τους μύθους, την ιστορία, τη φύση και την καθημερινότητα της που φέρει την επωνυμία Greece Revisited.

Η σειρά αυτών των αντικειμένων αποτελεί έργο της δημιουργικής ομάδας We design, ο ιδρυτικός πυρήνας της οποίας αποτελείται από την γραφίστα Θεανώ Πετρίδου, τον αρχιτέκτονα Φίλιππο Φωτιάδη και τον product designer Σέργιο Φωτιάδη. Στο site www.lovegreece.com, μια πρωτοβουλία του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, που επιδιώκει να αποτυπώσει το πρόσωπο της σύγχρονης Ελλάδας μέσα από τα πρόσωπα δραστήριων δημιουργικών και παραγωγικών πολιτών διαβάζουμε για τους τρείς του We design: «Όταν ο αρχιτέκτονας Φίλιππος Φωτιάδης, ο βιομηχανικός σχεδιαστής Σέργιος Φωτιάδης και η γραφίστας Θεανώ Πετρίδου αποφάσισαν να ιδρύσουν το γραφείο We Design, επέλεξαν τη συγκεκριμένη επωνυμία για να δηλώσουν το δυνητικό εύρος των αναθέσεων που μπορούν να αναλάβουν: ό,τι είναι δυνατόν να σχεδιαστεί. Έκτοτε, έχουν στρατολογήσει συνεργάτες διαφόρων ειδικοτήτων και έχουν να επιδείξουν μια μεγάλη δημιουργική γκάμα, που περιλαμβάνει από λογότυπα και συσκευασίες, μέχρι χρηστικά αντικείμενα και κατοικίες.

''Το ενδιαφέρον τους να επαναπροσδιορίσουν την έννοια του σουβενίρ οδήγησε στη δημιουργία της σειράς Greece Revisited, στα προϊόντα της οποίας αποτυπώνονται αναφορές σε στοιχεία από την ιστορία, την παράδοση και την καθημερινότητα της Ελλάδας. Η ανατρεπτική ματιά των We Design δίνει σε γνώριμες φόρμες μια άλλη διάσταση, ενώ το χιούμορ τους επιστρατεύεται για να εκσυγχρονίσει χαρακτηριστικά στερεότυπα με διασκεδαστικό τρόπο''. Ακολουθούν τρία… δείγματα γραφής της δημιουργικότητας της ομάδας we design.

Tsarouhi revisited


Το τσαρούχι είναι το εθνικό μας υπόδημα με τη μαύρη φούντα. Σήμα κατατεθέν που πρωτοστατεί εδώ και πολλά χρόνια σε όλα τα τουριστικά καταστήματα της χώρας σε διάφορες μορφές. Το συναντάμε σε μπρελόκ, σαν μπιμπελό, τυπωμένο σε μπλουζάκι, το συναντάμε ακόμα και σαν υπόδημα, το οποίο όμως κανείς δεν φοράει.

Η δική μας σκέψη είναι ο εκσυγχρονισμός του τσαρουχιού σαν σχέδιο και σαν λογική. Να μπορέσει, δηλαδή, να μπει στα σημερινά σπίτια σαν χρηστικό αντικείμενο. Το επανασχεδιάσαμε και παρουσιάζουμε το τσαρούχι-παντόφλα. Κρατώντας τα δύο βασικά χαρακτηριστικά, το κόκκινο χρώμα και τη μαύρη φούντα, σε απλές γραμμές, ο παραλήπτης έχει στα χέρια του -ή μάλλον στα πόδια του- δύο κομμάτια τσόχας που καλείται να συναρμολογήσει για να μπορέσει να τα φορέσει. Στη συσκευασία θα βρει ένα έντυπο με οδηγίες συναρμολόγησης προς διευκόλυνσή του. Διατίθεται σε τρία μεγέθη, ανδρικό, γυναικείο και παιδικό. Eτσι το περίφημο τσαρούχι μπαίνει πάλι στην καθημερινότητα μας. Ξεκουράσου τσολιά μου!

Head-line News


Δεν ξέρουμε αν η εικόνα προέρχεται από τη μνήμη μας ή από τις τόσες ελληνικές ταινίες που έχουμε δει, πάντως σίγουρα θυμόμαστε όλοι μια εφημερίδα με κάποιο τρόπο στο κεφάλι. Είτε στο κεφάλι του μπετατζή ή του μπογιατζή είτε στο κεφάλι ενός πιτσιρικά με λευκό φανελάκι στην παραλία, για να προστατευτεί από τον έντονο ήλιο της Ελλάδας.

Θελήσαμε να θυμίσουμε και σε άλλους αυτό το ευρηματικό αξεσουάρ. Αρωγός μας είναι το εντυπωσιακό υλικό tyvek που, σε αντίθεση με την εφημερίδα, δεν σκίζεται, δεν χαλάει από το νερό, δεν λερθλους και πολιτγοο πα Το επιπλέώνει και αν τσαλακωθεί επανέρχεται στην αρχική του μορφή. Προσθέσαμε και λάστιχο για να μην το παίρνει ο αέρας. Ο σχεδιασμός έχει γίνει έτσι ώστε ο κάτοχός του να έχει την επιλογή της μεγάλης η μικρότερης σκιάς, αφού δεν έχει μπροστινή ή πίσω όψη, έχοντας δύο πλευρές που διαφέρουν σχηματικά μεταξύ τους. Απευθύνεται σε νοσταλγούς λάτρεις του σινεμά, δεινούς φιλάθλους και πάντα ενημερωμένους πολίτες, αφού απεικονίζονται σελίδες από αυθεντικές εφημερίδες της δεκαετίας του ’60 και του ’70. Διατίθεται σε ένα μέγεθος για μεγάλους και παιδιά. Συσκευάζεται διπλωμένο και φυσικά είναι πολύ ελαφρύ.

Retsina

Δεν υπάρχει ελληνική ταβέρνα που να μη σερβίρει τη ρετσίνα της σε αυτό το ποτήρι. Δεν υπάρχει ελληνικό νοικοκυριό που να μην έχει ένα τέτοιο ποτηράκι στα ντουλάπια του. Δεν υπάρχει ρομαντικός άνθρωπος που να μην έχει τοποθετήσει έστω και μια φορά ένα κεράκι μέσα σε ένα ποτήρι θέλοντας να δημιουργήσει ατμόσφαιρα.

Επειδή είμαστε λοιπόν Ελληνες ρομαντικοί και νοικοκύρηδες, σκεφτήκαμε το ποτηράκι αυτό να το μετατρέψουμε σε ένα σύγχρονο κηροπήγιο. Φτιαγμένο από κεραμικό. Συσκευάζεται με ένα ρεσό.

Πηγή (Metropolispress)

tags: blogging / design